Соопштенија

Сеизмолошката станица на Универзитетот во Скопје била единствената сеизмолошка станица која работела во времето на скопскиот катастрофален земјотрес од 26 јули 1963 година. Во моментот на земјотресот, со станицата раководел Драган Хаџиевски, професор на Природно-математичкиот факултет во Скопје. Други вработени во станицата во тоа време биле геологот Панде Георгиевски и помошникот лаборант и чувар на станицата Ристо Глигоров, кој со своето семејство живеел во станбениот дел на станицата, нешто што било вообичаено за тогашните сеизмолошки институции. Меѓутоа, Панде и Ристо на 26 јули 1963 година биле на годишен одмор, па така за време на кобното утро во Скопје од стручните лица на станицата бил само Драган Хаџиевски, а во зградата на станицата – само родителите на Ристо Глигоров, Тимо и Софија.

Тимо и Софија на 26 јули 1963 година, во 05 часот и 17 минути, биле разбудени од многу силен подземен удар, проследен со силна бучава. Веднаш потоа почувствувале и слушнале силни удари во надворешните ѕидови на станицата од одронетите варовнички стени на падината на Водно над станицата. Станицата, за среќа, не претрпела значајни оштетувања. Истрчале во дворот на станицата, каде биле сведоци на страшна глетка: наместо градот Скопје, во подножјето на падината на Водно се кревале големи облаци од прашина. Кога по некое време прашината се расчистила, здогледале урнати згради и куќи. Во целокупниот хаос, не ни забележале дека во моментот пристигнал раководителот на станицата, Драган Хаџиевски, кој со своето возило, со многу големи тешкотии, низ паниката и урнатините во градот Скопје, успеал да стигне до станицата. Станицата тогаш била опремена со два механички сеизмографа MAINKA, монтирани уште во првата половина на 1957 година, на начин да ги бележат движењата на тлото долж правците север–југ и исток–запад, и со механичкиот сеизмограф CONRAD, монтиран во февруари 1963 година, на начин да ги бележи движењата на тлото долж правецот север–југ. Драган констатирал дека сите три сеизмографи биле исфрлени од работа при ударот на силниот земјотрес. Со голема возбуденост, но и умешност, тој успеал, околу 38 минути по настапот на земјотресот, да го врати во работа сеизмографот CONRAD, а по околу 2 часа и 32 минути, и едниот од сеизмографите MAINKA. Со ова било овозможена континуирана регистрација на другите земјотреси настанати по силниот, што пак обезбедило натамошно издавање на Сеизмолошкиот билтен и на засебни извештаи, како и навремено информирање на населението заради пре­зе­мање соодветни заштитни мерки.

Континуитетот на микросе­из­мичките набљудувања по силниот земјотрес што го обезбедил Драган Хаџиевски претставува, всушност, основен материјал за понатамошните обемни истражувања на скопското епицентрално подрачје од сеизмолошки и од сеизмотектонски аспект, но и особен пример за сите сеизмолози за несебичното стручно залагање и акција, утрото на 26 јули 1963 година.

Телеметриската сеизмолошка мрежа на Република Северна Македонија, на сеизмолошките станици инсталирани ширум нашата територија, одржувани од Сеизмолошката опсерваторија при Природно-математичкиот факултет во Скопје, вечерва во 22 часот и 43 минути регистрираше земјотрес чиј епицентар потекнува од територијата на соседно Косово, 39 км североисточно од Скопје, со Рихтерова локална магнитуда, M_L2.6. Според досегашните податоци со кои располага опсерваторијата, земјотресот е почувствуван во Скопје и блиската околина со интензитет од III степени според Европската макросеизмичка скала.

За потребите на сеизмолошките истражувања, доколку сте го почувствувале земјотресот, Ве молиме пополнете го прашалникот за почувствуваност достапен на линкот: https://seismobsko.pmf.ukim.edu.mk/osetenost или јавете се на 112.

Во периодот од 18 јуни до крајот на август 2017 г., Охридското епицентрално подрачје беше изложено на сеизмичка активност изразена преку серија на минорни до умерено силни земјотреси со магнитуден интервал M0.1 до M5.0, чие траење и повторување предизвика вознемиреност кај локалното население и туристите.

Најсилниот земјотрес се случи на денешен ден, 3 јули 2017 година во 13 часот и 18 минути по локално време, со магнитуда М5.0 и макросеизмички интензитет од VII степени според Европската Макросеизмичка Скала. Земјотресот беше проследен со силен вертикален удар и звук, слично како на експлозија, што предизвика да го почувствуваат многу луѓе внатре во куќите но и оние во зградите. Многу од оние што спиеле се разбудиле, а мнозинството се исплашиле и ги напуштиле своите домови.

Беше забележано, бранување на водата во Охридското Езеро, заматување на водата во бунарите, но и појава на брановидни формации во почвата. Со послаби макросеизмички ефекти, овој земјотрес беше почувствуван низ целата територија на Републиката но и блиските погранични подрачја.

Повеќето од градбите во градот претрпеле оштетувања. Ѕиданите градби, претрпеле значајни до многу големи оштетувања, како пукнатини на повеќе ѕидови, лизгање на ќерамиди од куќите, паѓање на оџаци, делумно уривање на ѕидови. Кај некои армирано бетонски градби се појавиле пукнатини на ѕидовите, а кај некои паѓање на големи парчиња малтер или гипс од ѕидовите.

Треба да бидеме свесни за постоењето на сеизмичката опасност и нејзината големина, и интензивно и перманентно да работиме на превземањето на мерки и активности за намалување на сеизмичкиот ризик, како преку градење на сеизмички отпорни конструкции спремни да се справат со предизвикот земјотрес, така преку подигање на свеста за заштита од земјотрес.

Телеметриската сеизмолошка мрежа на Република Северна Македонија, на сеизмолошките станици инсталирани ширум нашата територија, одржувани од Сеизмолошката опсерваторија при Природно-математичкиот факултет во Скопје, рано утринава регистрираше серија на земјотреси чии епицентри потекнуваат од епицентралното подрачје Пештани- Охрид -Струга, 102 км југозападно од Скопје.

Според досегашните податоци со кои располага опсерваторијата, од серијата на земјотреси, почувствуван е земјотресот во 4 часот и 34 минути во Охрид и блиската околина со интензитет од V степени според Европската макросеизмичка скала, а во останатите југозападни делови од Републиката, земјотресот е почувствуван со интензитет од III-IV степени според Европската макросеизмичка скала.

Освен вознемиреност кај граѓаните, материјални штети не се пријавени.