Сеизмолошка служба − собирање и aнализа на инструменталните и макросеизмичките податоци

Сеизмолошката служба се состои од собирање и aнализа на инструменталните и макросеизмичките податоци за земјотресите.

Сегашната опрема на Сеизмолошката опсерваторија при Природно-математичкиот факултет во Скопје овозможува инструментална регистрација и локација на локални земјотреси со Рихтерова локална магнитуда () до околу нулата. Минималната магнитуда на земјотресите со максимална епицентрална оддалеченост (180 должински степени) кои можат да се регистрираат е околу 5.

Податоците од набљудувањата на земјотресите од целата Земјина топка и резултати­те од нивната анализа се претставуваат во Сеизмолошки билтени, кои се вклучуваат во меѓународната размена на податоци: тие по електронска пошта се испраќаат до Европско-медитеранскиот сеизмолошки центар (European Mediterranean Seismological Centre − EMSC) (клик за линкот http://www.emsc-csem.org), Бријер ле Шател, Есон, Франција, до Меѓународниот центар за сеизмологија (International Seismological Centre - ISC) (клик за линкот http://www.isc.ac.uk/), Течам, Велика Британија, како и до Националниот центар за информации за земјотреси на САД, во Денвер, Колорадо (National Earthquake Information Center - NEIC). (клик за линкот http://earthquake.usgs.gov/regional/neic/ Во првиот центар, по електронска пошта, секојдневно се испраќаат податоците и анализите за земјотресите од Република Македонија и пограничните подрачја со Рихтерови локални магнитуди еднакви или поголеми од 2, . Овие центри, натаму, во сопствени сеизмолошки билтени, наменети за општа употреба, ги објавуваат податоците и резултатите на анализите од сите поединечни сеизмолошки институции, заедно со резултатите на своите анализи. Така, референцата на Сеизмолошката опсерваторија во Скопје во светските сеизмолошки билтени е постојана.

Податоците од набљудувањата на земјотресите настанати на територијата на Репуб­лика Македонија и пограничните подрачја се анализираат најдетално. Податоците и резултатите од анализата се претставуваат во Годишни каталози на земјотресите, а, посебно, локациите на епицентрите на земјотресите се претставуваат во Годишни епицен­трални карти.

Со своето основање, Сеизмолошката опсерваторија во Скопје успева да ги добие макросеизмичките податоци за земјотресите од територијата на Република Македонија и околните подрачја што порано биле собирани од странските сеизмолошки институции и истражувачи. Така ваквите податоци во Фондот на опсерваторијата опфаќаат период од повеќе од 1500 години наназад. Во својот развој, опсерваторијата секогаш ги применувала актуелните макросеизмички скали и методи. За собирање на макросеизмичките податоци според ваквите скали, применувани се прашалници изработени во самата опсерваторија. Така, во периодот 1957–1966 г. употребувана е Меркалиевата скала (MCS), во периодот 1967–2000 г. применувана е Медведев-Шпонхоер-Карниковата скала од 1964 г. (MSK-64, MSK-1964) со нејзините модификации, а од 2001 г. се користи Европската макросеизмичка скала од 1998 г. (EMS-1998) (клик за линкот http://www.gfz-potsdam.de/portal/gfz/Struktur/Departments/Department+2/sec26/projects/previous_projects/06_seismic_vulnerability_scales_risk/EMS-98/EMS-98_language_versions). Како што е познато, сите овие макросеизмички скали имаат распон од I до XII степени, со тоа што првата (Меркалиевата) скала во описите на степените на интензитетот не ги зема предвид типовите на конструкции на градбите и нивната изведба, за разлика од другите две скали.  

Во случај на земјотрес осетен на територијата на Република Македонија, oпсервато­ријата врши брзо известување на јавноста, на републичките и градските служби и на институ­циите надлежни за известување и за давање помош за ублажување на последиците од зем­јо­тресите. Известувањата на oпсерваторијата притоа содржат податоци за локацијата, магнитудата, ин­тен­зи­тетот и штетите од земјотресот. Според интересот на јавноста, во вакви случаи сора­бот­ни­ците на oпсерваторијата даваат и подолги интервјуа.

Kога тоа го дозволуваат расположливите макросеизмички податоци, за земјотресите почувствувани на територијата на Република Македонија се израбо­ту­ваат карти на изосеис­ти. Овие карти потоа се поместуваат во Годишните каталози на земјотресите, во Десетгодишните атласи на карти на изосеисти и во Архивата на карти на изосеисти за пооделни епицентрални подрачја.

При појава на посилен земјотрес во Република Македонија, опсерваторијата подготву­ва пообемен извештај, во којшто ги изнесува сите свои стручни и научни сознанија за земјотресот.

Годишните каталози, епицентрални карти и атласи на карти на изосеисти на земјотре­сите од територијата на Република Македонија и пограничните подрачја што ги изработува опсер­ва­торијата се неопходни и неодминливи за секое сериозно истражување врзано за сеизмичноста и сеизмотектониката на територијата на Република Македонија и нејзини­те погранични подрачја.

Бројот на ваквите трудови од почетокот на работата на оп­сер­ваторијата до денес изнесува неколку стотици. Сите заедно, тие прет­ставуваат огромен фонд на стручни и научни трудови на соработниците на опсерваторијата и база на сеизмолошки податоци од непроценливо значење.


© 2022. Сеизмолошка опсерваторија, ПМФ, УКИМ, Скопје.